ಭಾರತದ ಸುಪ್ರೀಂ ಕೋರ್ಟ್ ಇತ್ತೀಚೆಗೆ ‘ಪರಮ್ ವೀರ್ ಸಿಂಗ್ ಸೈನಿ ವಿರುದ್ಧ ಬಲ್ಜಿತ್ ಸಿಂಗ್ ಮತ್ತು ಇತರರು’ ಪ್ರಕರಣದಲ್ಲಿ (ವಿಶೇಷ ಮೇಲ್ಮನವಿ ಅರ್ಜಿ ಕ್ರಿಮಿನಲ್ ಸಂಖ್ಯೆ 3543/2020) ಪೊಲೀಸ್ ಠಾಣೆಗಳಲ್ಲಿ ನಡೆಯುವ ಮಾನವ ಹಕ್ಕುಗಳ ಉಲ್ಲಂಘನೆಯನ್ನು ತಡೆಗಟ್ಟುವ ನಿಟ್ಟಿನಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಂತ ಮಹತ್ವದ ತೀರ್ಪನ್ನು ನೀಡಿದೆ. ದೇಶದಾದ್ಯಂತ ಅಪರಾಧ ಸ್ಥಳಗಳಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಪೊಲೀಸ್ ಠಾಣೆಗಳಲ್ಲಿ ಕಡ್ಡಾಯವಾಗಿ ಸಿಸಿಟಿವಿ ಕ್ಯಾಮೆರಾಗಳನ್ನು ಅಳವಡಿಸುವ ಮತ್ತು ಸೆಕ್ಷನ್ 161 ಸಿಆರ್ಪಿಸಿ ಹೇಳಿಕೆಗಳ ಆಡಿಯೋ-ವಿಡಿಯೋ ರೆಕಾರ್ಡಿಂಗ್ ಮಾಡುವ ಪ್ರಮುಖ ಕಾನೂನು ವಿಚಾರವನ್ನು ಈ ಪ್ರಕರಣವು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ.
ಈ ಹಿಂದೆ ನ್ಯಾಯಾಲಯವು ನೀಡಿದ್ದ ಆದೇಶಗಳ ಹೊರತಾಗಿಯೂ, ಬಹುಪಾಲು ರಾಜ್ಯಗಳು ಮತ್ತು ಕೇಂದ್ರಾಡಳಿತ ಪ್ರದೇಶಗಳು ತಮ್ಮ ಪ್ರಮಾಣಪತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿ ಪೊಲೀಸ್ ಠಾಣೆಯಲ್ಲಿ ಸಿಸಿಟಿವಿ ಕ್ಯಾಮೆರಾಗಳ ನಿಖರವಾದ ಸ್ಥಾನ, ಅವುಗಳ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಣೆಯ ಸ್ಥಿತಿ ಮತ್ತು ಮೇಲ್ವಿಚಾರಣಾ ಸಮಿತಿಗಳ ರಚನೆಯ ಬಗ್ಗೆ ಸಂಪೂರ್ಣ ವಿವರಗಳನ್ನು ಒದಗಿಸುವಲ್ಲಿ ವಿಫಲವಾಗಿವೆ ಎಂದು ನ್ಯಾಯಾಲಯವು ಗಂಭೀರವಾಗಿ ಪರಿಗಣಿಸಿದೆ. ಪೊಲೀಸ್ ಠಾಣೆಗಳಲ್ಲಿ ಬಲಪ್ರಯೋಗ ಅಥವಾ ಕಸ್ಟೋಡಿಯಲ್ ಹಿಂಸಾಚಾರದಿಂದ ಗಂಭೀರ ಗಾಯ ಅಥವಾ ಸಾವು ಸಂಭವಿಸಿದಾಗ, ಸಾರ್ವಜನಿಕರು ರಾಜ್ಯ ಮಾನವ ಹಕ್ಕುಗಳ ಆಯೋಗಕ್ಕೆ ಅಥವಾ ಮಾನವ ಹಕ್ಕುಗಳ ನ್ಯಾಯಾಲಯಗಳಿಗೆ ದೂರು ನೀಡಲು ಮುಕ್ತವಾಗಿರಬೇಕು ಮತ್ತು ಅಂತಹ ದೂರುಗಳ ತನಿಖೆಗೆ ಈ ದೃಶ್ಯಾವಳಿಗಳನ್ನು ತ್ವರಿತವಾಗಿ ಒದಗಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗಬೇಕು ಎಂಬುದು ನ್ಯಾಯಾಲಯದ ಪ್ರಮುಖ ಆಶಯವಾಗಿದೆ.
ತನ್ನ ಅಂತಿಮ ನಿರ್ಧಾರದಲ್ಲಿ, ದೇಶದ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಪೊಲೀಸ್ ಠಾಣೆಯ ಪ್ರವೇಶ ಮತ್ತು ನಿರ್ಗಮನ ದ್ವಾರಗಳು, ಮುಖ್ಯ ದ್ವಾರ, ಲಾಕ್-ಅಪ್ಗಳು, ಮತ್ತು ಕಾರಿಡಾರ್ಗಳು ಸೇರಿದಂತೆ ಯಾವುದೇ ಭಾಗವು ಬಿಟ್ಟುಹೋಗದಂತೆ ಆಡಿಯೋ ಮತ್ತು ವಿಡಿಯೋ ಸೌಲಭ್ಯವಿರುವ ಹಾಗೂ ಕತ್ತಲೆಯಲ್ಲಿಯೂ ಚಿತ್ರೀಕರಿಸಬಲ್ಲ (ನೈಟ್-ವಿಷನ್) ಸಿಸಿಟಿವಿ ಕ್ಯಾಮೆರಾಗಳನ್ನು ಕಡ್ಡಾಯವಾಗಿ ಅಳವಡಿಸಬೇಕು ಎಂದು ಸುಪ್ರೀಂ ಕೋರ್ಟ್ ಕಟ್ಟುನಿಟ್ಟಿನ ನಿರ್ದೇಶನ ನೀಡಿದೆ. ಈ ದೃಶ್ಯಾವಳಿಗಳನ್ನು ಕನಿಷ್ಠ 18 ತಿಂಗಳವರೆಗೆ ಅಥವಾ ಸದ್ಯ ಲಭ್ಯವಿರುವ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನದ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಕನಿಷ್ಠ 1 ವರ್ಷ ಕಡ್ಡಾಯವಾಗಿ ಸಂರಕ್ಷಿಸಿಡಬೇಕು ಮತ್ತು ಇದರ ಉಸ್ತುವಾರಿಗಾಗಿ ರಾಜ್ಯ ಹಾಗೂ ಜಿಲ್ಲಾ ಮಟ್ಟದ ಮೇಲ್ವಿಚಾರಣಾ ಸಮಿತಿಗಳನ್ನು (SLOC ಮತ್ತು DLOC) ರಚಿಸಬೇಕು ಎಂದು ಆದೇಶಿಸಲಾಗಿದೆ. ಇದಲ್ಲದೆ, ಸಿಬಿಐ (CBI), ಎನ್ಐಎ (NIA), ಇಡಿ (ED) ಯಂತಹ ಪ್ರಮುಖ ಕೇಂದ್ರೀಯ ತನಿಖಾ ಸಂಸ್ಥೆಗಳ ಕಛೇರಿಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಸಿಸಿಟಿವಿ ಅಳವಡಿಕೆ ಕಡ್ಡಾಯವಾಗಿದ್ದು, ಸಾರ್ವಜನಿಕರಿಗೆ ತಮ್ಮ ಹಕ್ಕುಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಹಾಗೂ ದೂರು ನೀಡುವ ಅವಕಾಶದ ಬಗ್ಗೆ ಮಾಹಿತಿ ನೀಡಲು ಠಾಣೆಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ಭಾಷೆ, ಹಿಂದಿ ಮತ್ತು ಇಂಗ್ಲಿಷ್ನಲ್ಲಿ ದೊಡ್ಡ ಭಿತ್ತಿಪತ್ರಗಳನ್ನು ಪ್ರದರ್ಶಿಸಲು ಸೂಚಿಸಲಾಗಿದೆ.
✍️. ಅರ್ಜುನ ಮೂಳೆ
