ರಾಷ್ಟ್ರಧ್ವಜವನ್ನು ಅವಮಾನಿಸುವ, ಅಥವಾ ಅದರ ಬಳಕೆಯಲ್ಲಿ ತಪ್ಪು ಮಾಡುವುದನ್ನು ಕ್ರಿಮಿನಲ್ ಅಪರಾಧವೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.
✍️. ಇಸ್ಮಾಯಿಲ್ ಸುನಾಲ್, ವಕೀಲರು ಮಂಗಳೂರು
ಭಾರತೀಯ ರಾಷ್ಟ್ರಧ್ವಜ — ತ್ರಿವರ್ಣ ಧ್ವಜ — ದೇಶದ ಸ್ವಾಭಿಮಾನ, ಅಖಂಡತೆ ಮತ್ತು ಗೌರವವನ್ನು ಪ್ರತಿನಿಧಿಸುವ ಅತ್ಯುನ್ನತ ಚಿಹ್ನೆ. ಈ ಧ್ವಜವನ್ನು ಗೌರವದಿಂದ ಬಳಸುವ ನಿಯಮಗಳನ್ನು ರೂಪಿಸಲು ಭಾರತ ಸರ್ಕಾರ 2002ರಲ್ಲಿ ಭಾರತೀಯ ಧ್ವಜ ಸಂಹಿತೆ (Flag Code of India) ಅನ್ನು ಜಾರಿಗೆ ತಂದಿದೆ. ಈ ಸಂಹಿತೆ, ಧ್ವಜದ ಸರಿಯಾದ ಬಳಕೆ, ಪ್ರದರ್ಶನ ಮತ್ತು ನಿರ್ವಹಣೆಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ವಿಭಿನ್ನ ನಿಯಮಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಇತ್ತೀಚೆಗೆ ವಾಹನಗಳ ಮೇಲೆ ರಾಷ್ಟ್ರಧ್ವಜವನ್ನು ತೂರಿಸುವ ಬಗ್ಗೆ ಸರ್ವಸಾಮಾನ್ಯರಲ್ಲಿ ಹಲವು ಸಂದೇಹಗಳು ಮೂಡಿದ್ದು, ಈ ಲೇಖನದಲ್ಲಿ ಆ ವಿಷಯವನ್ನು ಸವಿವರವಾಗಿ ಪರಿಶೀಲಿಸೋಣ.
ಧ್ವಜ ಸಂಹಿತೆಯ ಪ್ರಕಾರ ನಿಯಮಗಳು
ಭಾರತೀಯ ಧ್ವಜ ಸಂಹಿತೆಯ ವಿಭಾಗ 3.23 ಪ್ರಕಾರ,
“ರಾಷ್ಟ್ರಧ್ವಜವನ್ನು ಯಾವುದೇ ಮಾದರಿಯ ವಾಹನದ ಮೇಲೆ – ಹುಡ್, ಮೇಲ್ಭಾಗ, ಪಕ್ಕೆ ಅಥವಾ ಹಿಂಭಾಗ – ತೂರಿಸುವುದು ನಿಷಿದ್ಧವಾಗಿದೆ.”
ಇದು ರಾಷ್ಟ್ರಧ್ವಜದ ಅವಮಾನವಾಗಬಹುದೆಂಬ ಕಾರಣದಿಂದಾಗಿ ನಿಷೇಧಿಸಲಾಗಿದೆ. ಆದರೆ ಕೆಲವು ವಿಶೇಷ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳಿಗೆ ಮಾತ್ರ ಈ ನಿಯಮದಲ್ಲಿ ವಿನಾಯಿತಿ ನೀಡಲಾಗಿದೆ.
ವಿನಾಯಿತಿ ಪಡೆದ ಗಣ್ಯರು:
- ರಾಷ್ಟ್ರಪತಿ
- ಉಪರಾಷ್ಟ್ರಪತಿ
- ಪ್ರಧಾನಿ
- ರಾಜ್ಯಪಾಲರು
- ಮುಖ್ಯಮಂತ್ರಿಗಳು
- ಕೇಂದ್ರ/ರಾಜ್ಯ ಸಚಿವರು
- ಸಂಸದೀಯ ಸ್ಪೀಕರ್ಗಳು
- ಮುಖ್ಯ ನ್ಯಾಯಮೂರ್ತಿಗಳು ಮತ್ತು ಇತರೆ ನ್ಯಾಯಾಂಗದ ಉನ್ನತಸ್ಥಾನದ ಅಧಿಕಾರಿಗಳು
ಇವರೆಲ್ಲರಿಗೇ ದೇಶದ ಪ್ರತಿನಿಧಿಗಳಾಗಿರುವ ಕಾರಣ, ನಿಯಮದ ಹೊರತಾಗಿ ವಾಹನಗಳ ಮೇಲೆ ಧ್ವಜವನ್ನು ತೂರಿಸಲು ಅಧಿಕಾರವಿದೆ.

ಸಾಮಾನ್ಯ ನಾಗರಿಕರಿಗೆ ನಿಯಮಗಳು
ಧ್ವಜ ಸಂಹಿತೆಯಲ್ಲಿ 2022ರಲ್ಲಿ ಮಾಡಿದ ತಿದ್ದುಪಡಿಯಂತೆ, ನಾಗರಿಕರು ತಮ್ಮ ಮನೆಗಳಲ್ಲಿ ಅಥವಾ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಸ್ಥಳಗಳಲ್ಲಿ, ದಿನದ ಯಾವುದೇ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ರಾಷ್ಟ್ರಧ್ವಜವನ್ನು ತೂರಬಹುದು. ಆದರೆ, ಈ ತಿದ್ದುಪಡಿ ವಾಹನಗಳ ಮೇಲೆ ಧ್ವಜ ತೂರಿಸುವುದಕ್ಕೆ ಅನ್ವಯಿಸುವುದಿಲ್ಲ. ಅದರೆ, ಸಾಮಾನ್ಯ ನಾಗರಿಕರು ತಮ್ಮ ಬೈಕ್, ಕಾರು ಅಥವಾ ಇತರ ಖಾಸಗಿ ವಾಹನಗಳ ಮೇಲೆ ರಾಷ್ಟ್ರಧ್ವಜವನ್ನು ತೂರಿಸಿದರೆ, ಅದು ಸಂಹಿತೆಯ ಉಲ್ಲಂಘನೆಯಾಗುತ್ತದೆ.
ಕಾನೂನು ಪರಿಣಾಮಗಳು
ಈ ಸಂಹಿತೆಯ ಉಲ್ಲಂಘನೆ 1971ರ “Prevention of Insults to National Honour Act” ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಅಪರಾಧವಾಗುತ್ತದೆ.
ಈ ಕಾಯ್ದೆಯ ಪ್ರಕಾರ:
ರಾಷ್ಟ್ರಧ್ವಜವನ್ನು ಅವಮಾನಿಸುವ, ಅಥವಾ ಅದರ ಬಳಕೆಯಲ್ಲಿ ತಪ್ಪು ಮಾಡುವುದನ್ನು ಕ್ರಿಮಿನಲ್ ಅಪರಾಧವೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.
- ಅಪರಾಧಿ ಗರಿಷ್ಠ ಮೂರು ವರ್ಷಗಳ ಜೈಲು ಶಿಕ್ಷೆಗೆ, ಅಥವಾ ದಂಡ, ಅಥವಾ ಎರಡಕ್ಕೂ ಶಿಕ್ಷೆಗೆ ಗುರಿಯಾಗಬಹುದು.
ಹೀಗಾಗಿ, ವಾಹನಗಳ ಮೇಲೆ ಧ್ವಜವನ್ನು ತೂರಿಸುವ ಉತ್ಸಾಹ, ಕಾನೂನು ತೊಂದರೆಗಳಿಗೆ ದಾರಿ ಮಾಡಿಕೊಡಬಹುದು.
ಧ್ವಜವನ್ನು ಗೌರವಯುತವಾಗಿ ತೋರಿಸುವ ಸರಿಯಾದ ಮಾರ್ಗಗಳು
ರಾಷ್ಟ್ರಭಕ್ತಿ ತೋರಿಸುವ ಹಕ್ಕು ಎಲ್ಲರಿಗೂ ಇದೆ. ಆದರೆ, ಸರಿಯಾದ ಮಾದರಿಯಲ್ಲಿ ತೋರಿಸುವುದು ಅತ್ಯವಶ್ಯಕ.
ಧ್ವಜ ಪ್ರದರ್ಶನದ ಅನುಮತಿತ ಮಾರ್ಗಗಳು:
- ಮನೆಯ ಮೇಲೆ ಧ್ವಜ ಹಾರಿಸುವುದು
- ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಸ್ಥಳಗಳಲ್ಲಿ ಧ್ವಜವನ್ನು ಪ್ರದರ್ಶಿಸುವುದು
- ಕೈಯಲ್ಲಿ ಧ್ವಜ ಹಿಡಿದು ಪವಿತ್ರವಾಗಿ ಆಚರಿಸುವುದು
ತಪ್ಪು ಮಾಡಬಾರದು: - ಧ್ವಜ ಭೂಮಿಗೆ ಬಿಳಿಯುವಂತಿರಬಾರದು
- ಹಾಳಾದ ಧ್ವಜವನ್ನು ಸಾರ್ವಜನಿಕವಾಗಿ ಬಿಸುಡುವಂತಿಲ್ಲ. ಅದನ್ನು ಗೌರವಯುತವಾಗಿ ಸುಡಬೇಕು
- ಪ್ಲಾಸ್ಟಿಕ್ ಧ್ವಜ ಬಳಕೆ ನಿಷಿದ್ಧವಾಗಿದೆ, ಪರಿಸರದ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ
ನಮ್ಮ ಜವಾಬ್ದಾರಿ
ರಾಷ್ಟ್ರಧ್ವಜವು ಭಾರತದ ಒಗ್ಗಟ್ಟು, ಭಾವೈಕ್ಯತೆ ಮತ್ತು ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯಕ್ಕಾಗಿ ನಡೆದ ಹೋರಾಟದ ಸಂಕೇತವಾಗಿದೆ. ಇದು ನಿಜವಾದ ದೇಶಪ್ರೇಮದ ಪ್ರತೀಕ, ಹಾಗಾಗಿ ಇದರೊಂದಿಗೆ ಗೌರವದಿಂದ ವರ್ತಿಸುವುದು ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬ ಭಾರತೀಯನ ಕರ್ತವ್ಯವಾಗಿದೆ.
ವಾಹನಗಳ ಮೇಲೆ ರಾಷ್ಟ್ರಧ್ವಜವನ್ನು ತೂರಿಸುವುದು, ಹೇಗೇನೋ ದೇಶಪ್ರೇಮದಿಂದ ಆಗಿರಬಹುದು, ಆದರೆ ಅದು ಕಾನೂನುಬದ್ಧವಲ್ಲ ಮತ್ತು ರಾಷ್ಟ್ರಧ್ವಜ ಸಂಹಿತೆಗೆ ವಿರುದ್ಧವಾಗಿದೆ. ನಾವೆಲ್ಲರೂ ಧ್ವಜದ ಮಹತ್ವವನ್ನು, ಅದರ ಗೌರವವನ್ನು ಗಮನದಲ್ಲಿಟ್ಟುಕೊಂಡು, ಸರಿಯಾದ ಮಾರ್ಗದಲ್ಲಿ ಧ್ವಜವನ್ನು ತೋರಿಸೋಣ. ದೇಶಪ್ರೀತಿ ಹೃದಯದಲ್ಲಿ ಇರಲಿ – ಕಾನೂನುಬದ್ಧವಾಗಿ ಹೊರತೋರಿಸೋಣ.
