ಹಂಪ್ಗಳು ಬೆಳೆಯುತ್ತವೆ, ಬ್ಯಾರಿಕೇಡ್ಗಳು ಎತ್ತರಿಸುತ್ತವೆ, ಪಾದಚಾರಿಗಳು ಸಾಯುತ್ತಾರೆ, ಫೈಲ್ಗಳು ಧೂಳು ಹಿಡಿಯುತ್ತವೆ, ನೋಟುಗಳು ಮಡಚುತ್ತವೆ. ಇದೇ ನಮ್ಮ ಸುಶಿಕ್ಷಿತ ಅವಳಿ ಜಿಲ್ಲೆಗಳ ಮಹಾಭಾಗ್ಯ.
✍️. ಇಸ್ಮಾಯಿಲ್ ಎಸ್., ವಕೀಲರು ಮತ್ತು ನೋಟರಿ, ಮಂಗಳೂರು
ಮಂಗಳೂರಿಗೆ ಬರುವವರಿಗೆ ಒಂದು ಸಿಹಿ ಸುದ್ದಿ ಇದೆ. ನೀವು ಕಾಸರಗೋಡಿನಿಂದಲೋ, ಬೆಂಗಳೂರಿನಿಂದಲೋ, ಅಥವಾ ಇನ್ನೆಲ್ಲಿಂದಲೋ ಬರುತ್ತಿರಲಿ, ದಕ್ಷಿಣ ಕನ್ನಡ ಮತ್ತು ಉಡುಪಿಯ ಗಡಿಯನ್ನು ಪ್ರವೇಶಿಸಿದ ಕ್ಷಣ ನಿಮಗೆ ಗೂಗಲ್ ಮ್ಯಾಪ್ ಕೂಡ ಬೇಕಾಗಿಲ್ಲ. ರಸ್ತೆಯ ಮೇಲಿನ ಹಂಪ್ಗಳೇ, ಬೇಲಿಗಳೇ, ಬ್ಯಾರಿಕೇಡ್ಗಳೇ ನಿಮ್ಮ ಸ್ವಾಗತಾರ್ಥ ತೋರಣಗಳು. ರಾಜ್ಯ ಹೆದ್ದಾರಿಯ ನಡುವೆ ತಲೆ ಎತ್ತಿ ನಿಂತಿರುವ ಆ ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಬ್ಯಾರಿಕೇಡ್ಗಳನ್ನು ನೋಡಿದ ಕೂಡಲೇ ಗೊತ್ತಾಗುತ್ತದೆ, ಆಹಾ, ಅವಳಿ ಜಿಲ್ಲೆಗಳ ಪವಿತ್ರ ಭೂಮಿಯನ್ನು ಪ್ರವೇಶಿಸಿದ್ದೇನೆ ಎಂದು.
ಇಲ್ಲಿಯ ಒಂದು ಕಿಲೋಮೀಟರ್ ನಗರ ರಸ್ತೆಯಲ್ಲಿ ಹತ್ತು ಹಂಪ್ಗಳಿವೆ. ವಿಶ್ವದ ಯಾವ ಎಂಜಿನಿಯರಿಂಗ್ ಪಠ್ಯಪುಸ್ತಕದಲ್ಲೂ ಇಲ್ಲದ ಈ ಸಾಧನೆ ನಮ್ಮದೇ. ಒಂದೊಂದು ಹಂಪ್ನ ಆಕಾರ, ಎತ್ತರ, ಇಳಿಜಾರು, ಎಲ್ಲವೂ ಭಿನ್ನ. ಕೆಲವು ಗುಡ್ಡದಂತೆ, ಕೆಲವು ಕಣಿವೆಯಂತೆ, ಕೆಲವು ಸಣ್ಣ ಹಿಮಾಲಯದಂತೆ. ಇದನ್ನು ಕಲಾಕೃತಿ ಎಂದು ಯಾವ ವಸ್ತುಸಂಗ್ರಹಾಲಯವಾದರೂ ಪ್ರದರ್ಶಿಸಬಹುದು. ಯುನೆಸ್ಕೋ ಪಾರಂಪರಿಕ ಪಟ್ಟಿಗೆ ಸೇರಿಸಲು ಪ್ರಸ್ತಾಪ ಸಲ್ಲಿಸಬೇಕೆಂಬ ಬೇಡಿಕೆ ಎಂದೋ ಬರಬೇಕಿತ್ತು.
ಆದರೆ ನಮ್ಮ ಆಕ್ಟಿವಾ, ಎನ್ ಟಾರ್ಕ್, ಸುಜುಕಿ ಆಕ್ಸೆಸ್ ಸವಾರರ ಬಗ್ಗೆ ಒಂದು ಮಾತು ಹೇಳಲೇಬೇಕು. ಸರ್ಕಾರ ಹಂಪ್ಗಳನ್ನು ಹಾಕಿದ್ದು ವೇಗ ತಗ್ಗಿಸಲು ಎಂದು ಕೊಂಡಿರುವುದು ತಪ್ಪು ಕಲ್ಪನೆ. ಹಂಪ್ ಬಂದ ಕೂಡಲೇ ಆಕ್ಟಿವಾ ಹಾರಬೇಕು, ಇದು ಮಂಗಳೂರಿನ ಸಂಪ್ರದಾಯ. ಹಂಪ್ ಎಂದರೆ ಲಾಂಚಿಂಗ್ ಪ್ಯಾಡ್. ರಸ್ತೆಯ ಮೇಲೆ ಆಕ್ಟಿವಾ ಹಾರುತ್ತದೆ, ಸವಾರನ ತಲೆ ಆಕಾಶ ತಲುಪುತ್ತದೆ, ಮತ್ತು ಹಿಂದೆ ಕುಳಿತ ಹೆಂಡತಿಯ ಬೆನ್ನುಮೂಳೆ ಒಂದು ಹೊಸ ಆಕಾರ ಪಡೆಯುತ್ತದೆ. ಆರ್ಥೋಪೆಡಿಕ್ ವೈದ್ಯರಿಗೆ ನಿರಂತರ ಗ್ರಾಹಕರ ಪೂರೈಕೆ. ಇದೂ ಒಂದು ಸಮಗ್ರ ಆರ್ಥಿಕ ಯೋಜನೆಯ ಭಾಗವೇ ಇರಬೇಕು.
ಸುಶಿಕ್ಷಿತ ಜಿಲ್ಲೆ ಎಂಬ ಹೆಸರು ಇದೆ. ಸಾಕ್ಷರತಾ ಪ್ರಮಾಣ ಶೇಕಡಾ ತೊಂಬತ್ತು ಎಂಬ ಗರ್ವ ಇದೆ. ಆದರೆ ಇಲ್ಲಿನ ಸುಶಿಕ್ಷಿತ ನಾಗರಿಕರಿಗೆ ಒಂದು ವಿಶೇಷ ಗುಣವಿದೆ, ಫಲಕಗಳನ್ನು ಓದಲು ಬರುವುದಿಲ್ಲ. ವೇಗ ತಗ್ಗಿಸಿ ಎಂದು ಬರೆದರೆ ಯಾರೂ ತಗ್ಗಿಸುವುದಿಲ್ಲ. ಶಾಲೆ, ನಿಧಾನ ಎಂದು ಬರೆದರೆ ಇನ್ನೂ ವೇಗ ಹೆಚ್ಚಿಸುತ್ತಾರೆ. ಪಾದಚಾರಿ ಮಾರ್ಗ ಎಂದು ಬರೆದರೆ ಅಲ್ಲಿಯೇ ಬೈಕ್ ನಿಲ್ಲಿಸುತ್ತಾರೆ. ಹಾಗಾಗಿ ಸರ್ಕಾರಕ್ಕೆ ಫಲಕಗಳ ಬದಲು ಹಂಪ್, ಬೇಲಿ, ಬ್ಯಾರಿಕೇಡ್ ಹಾಕುವ ಅನಿವಾರ್ಯತೆ. ಅಕ್ಷರಸ್ಥರಿಗೆ ಭಾಷೆ ಅರ್ಥವಾಗದಿದ್ದರೆ ಕಬ್ಬಿಣ ಮತ್ತು ಸಿಮೆಂಟ್ ಅರ್ಥವಾಗಬೇಕಲ್ಲವೇ.
ಜೀಬ್ರಾ ಕ್ರಾಸಿಂಗ್ನ ಕಥೆ ಮತ್ತೂ ಸುಂದರ. ಇಲ್ಲಿನ ಜೀಬ್ರಾ ಕ್ರಾಸ್ ಬಣ್ಣ ಬಳಿದ ಒಂದು ಅಲಂಕಾರ ಮಾತ್ರ. ಪಾದಚಾರಿಯೊಬ್ಬ ಅಲ್ಲಿ ನಿಂತು ಕೈ ಎತ್ತಿ ಬೇಡಿಕೊಂಡರೂ ವಾಹನಗಳು ನಿಲ್ಲುವುದಿಲ್ಲ. ನಿಲ್ಲಿಸಿದ ಚಾಲಕನನ್ನು ಹಿಂದಿನವನು ಶಪಿಸುತ್ತಾನೆ. ಪಾದಚಾರಿಗೆ ರಸ್ತೆ ದಾಟಲು ಎರಡು ದಾರಿ. ಒಂದು, ಜೀವದ ಆಸೆ ಬಿಟ್ಟು ನುಗ್ಗುವುದು. ಇನ್ನೊಂದು, ಜೀವದ ಆಸೆ ಇಟ್ಟು ಮನೆಗೇ ಹಿಂದಿರುಗುವುದು. ಬುದ್ಧಿವಂತರು ಎರಡನೆಯ ಮಾರ್ಗವನ್ನೇ ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡುತ್ತಾರೆ.
ಪಾದಚಾರಿ ಮಾರ್ಗ ಎಂಬುದು ಮತ್ತೊಂದು ಪವಾಡ. ಪಾದಚಾರಿಯ ಪಾದಕ್ಕೆ ಸ್ಥಳವಿಲ್ಲ. ಆದರೆ ತರಕಾರಿ ಮಾರುವವನಿಗೆ, ಚಪ್ಪಲಿ ಮಾರುವವನಿಗೆ, ಚಹಾ ಗಾಡಿಗೆ, ಪಾನ್ ಬೀಡಾ ಅಂಗಡಿಗೆ, ದ್ವಿಚಕ್ರ ವಾಹನ ನಿಲ್ಲಿಸುವವನಿಗೆ, ಎಲ್ಲರಿಗೂ ಸ್ಥಳ ಇದೆ. ಪಾದಚಾರಿ ಮಾರ್ಗವನ್ನು ನಿಜವಾಗಿ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಬಳಕೆಯ ವಾಣಿಜ್ಯ ವಲಯ ಎಂದು ಮರುನಾಮಕರಣ ಮಾಡಬೇಕು. ಪಾದಚಾರಿ ರಸ್ತೆಯಲ್ಲಿ ನಡೆದು, ವಾಹನಗಳ ನಡುವೆ ತೂರಿ, ಬೆವರಿ, ಬೈದು ಮನೆಗೆ ತಲುಪಬೇಕು. ಆತ ತಲುಪಿದರೆ ಅದೃಷ್ಟ. ತಲುಪದಿದ್ದರೆ ಮಾರನೆಯ ದಿನದ ದೈನಿಕ ವಾಹನ ಅಪಘಾತ ಅಂಕಣದಲ್ಲಿ ಸಣ್ಣ ಸುದ್ದಿ.
ನಗರದ ಪ್ರತಿ ನಡಿಗೆಯೂ ಒಂದು ಮೂಗಿಗೆ ಸವಾಲು. ಗೋಡೆಗಳು, ಮೂಲೆಗಳು, ಮರಗಳ ಬುಡಗಳು, ಸೇತುವೆಗಳ ಕೆಳಗೆ, ಎಲ್ಲೆಲ್ಲೂ ತೆರೆದ ಶೌಚಾಲಯಗಳ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯ. ಸ್ವಚ್ಛ ಭಾರತದ ಪೋಸ್ಟರ್ ಗೋಡೆಯ ಮೇಲೆ. ಅದೇ ಗೋಡೆಯ ಕೆಳಗೆ ನಮ್ಮ ನಾಗರಿಕರ ಜೈವಿಕ ಕೊಡುಗೆ. ಈ ಜಿಲ್ಲೆಯ ನಾಗರಿಕನಿಗೆ ತಾನು ಮಾಡುತ್ತಿರುವ ಕೃತ್ಯದ ಬಗ್ಗೆ ಯಾವ ಸಂಕೋಚವೂ ಇಲ್ಲ. ಶತಮಾನಗಳ ಸಂಪ್ರದಾಯ. ಊರು ನಮ್ಮದು, ಗೋಡೆ ಸಾರ್ವಜನಿಕವಾದದ್ದು ಎಂಬ ತತ್ತ್ವ. ನಾಗರಿಕ ಪ್ರಜ್ಞೆ ಎಂಬ ಪದವನ್ನು ಪಠ್ಯಪುಸ್ತಕದಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರ ಓದಲಾಗುತ್ತದೆ. ಜೀವನದಲ್ಲಿ ಬಳಸುವುದಿಲ್ಲ.
ಇನ್ನು ನಗರಪಾಲಿಕೆಯ ಎಂಜಿನಿಯರ್ಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಮಾತನಾಡಬೇಕು. ಅವರಿಗೆ ರಸ್ತೆ ವಿನ್ಯಾಸದ ಮೂಲ ತತ್ತ್ವಗಳು ಗೊತ್ತಿಲ್ಲ ಎಂದು ಆರೋಪಿಸುವುದು ತಪ್ಪು. ಅವರಿಗೆ ಎಲ್ಲವೂ ಗೊತ್ತಿದೆ. ಇಳಿಜಾರು, ನೀರು ಹರಿಯುವ ಮಟ್ಟ, ಚರಂಡಿಯ ಆಳ, ಡಾಂಬರಿನ ದಪ್ಪ, ಎಲ್ಲವೂ ಪರೀಕ್ಷೆಯಲ್ಲಿ ಬರೆದು ಪಾಸಾಗಿದ್ದಾರೆ. ಆದರೆ ಪರೀಕ್ಷೆಯಲ್ಲಿ ಬರೆದಿದ್ದನ್ನು ಜೀವನದಲ್ಲಿ ಅಳವಡಿಸುವ ಪಾಠವನ್ನು ಯಾವ ಕಾಲೇಜಿನಲ್ಲೂ ಕಲಿಸಿಲ್ಲ. ಒಂದು ರಸ್ತೆ ಡಾಂಬರು ಹಾಕಿ ಒಂದೇ ಮಳೆಗೆ ಕೊಚ್ಚಿ ಹೋದರೆ ಅದು ಎಂಜಿನಿಯರ್ನ ತಪ್ಪಲ್ಲ, ಮಳೆಯ ತಪ್ಪು. ಒಂದು ಚರಂಡಿಯ ನೀರು ರಸ್ತೆಗೆ ಬಂದರೆ ಅದು ಎಂಜಿನಿಯರ್ನ ತಪ್ಪಲ್ಲ, ನೀರಿನ ತಪ್ಪು. ಒಂದು ಸೇತುವೆ ಒಂದೇ ವರ್ಷದಲ್ಲಿ ಕುಸಿದರೆ ಅದು ಎಂಜಿನಿಯರ್ನ ತಪ್ಪಲ್ಲ, ಸಿಮೆಂಟಿನ ಗುಣಮಟ್ಟದ ತಪ್ಪು. ಆ ಸಿಮೆಂಟಿನ ಶೇಕಡಾ ನಲವತ್ತು ಎಲ್ಲಿ ಮಾಯವಾಯಿತು ಎಂಬ ಪ್ರಶ್ನೆಯನ್ನು ಯಾರೂ ಕೇಳುವಂತಿಲ್ಲ.
ಸರ್ಕಾರಿ ಕಚೇರಿಗಳ ಆಡಳಿತ ಶೈಲಿ ಒಂದು ಪರಿಪೂರ್ಣ ಪರಂಪರೆ. ಪ್ರತಿ ಕಚೇರಿಗೆ ಒಂದು ಅಧಿಕಾರಿ, ಒಂದು ಶೀಘ್ರ ಲಿಪಿಗಾರ, ಒಂದು ಗುಮಾಸ್ತ, ಒಂದು ಜವಾನ. ಜವಾನನ ಕೆಲಸ ಅಧಿಕಾರಿಗೆ ಚಹಾ ತರುವುದು. ಗುಮಾಸ್ತನ ಕೆಲಸ ಫೈಲ್ ಎತ್ತಿಡುವುದು. ಶೀಘ್ರ ಲಿಪಿಗಾರನ ಕೆಲಸ ಶೀಘ್ರವಾಗಿ ಏನೂ ಮಾಡದಿರುವುದು. ಮತ್ತು ಅಧಿಕಾರಿಯ ಕೆಲಸ, ಈ ಕೆಲಸದ ಬಗ್ಗೆ ಮಾತನಾಡಲು ಸಂಪೂರ್ಣ ಒಂದು ಗ್ರಂಥವೇ ಬೇಕು. ಆತ ಬೆಳಗ್ಗೆ ಬರುತ್ತಾನೆ, ಮಧ್ಯಾಹ್ನ ಊಟಕ್ಕೆ ಹೋಗುತ್ತಾನೆ, ಮೂರು ಗಂಟೆಗೆ ಮರಳಿ ಬರುತ್ತಾನೆ, ಐದು ಗಂಟೆಗೆ ಮನೆಗೆ ಹೊರಡುತ್ತಾನೆ. ಮಧ್ಯದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಆತ ಒಂದು ಮಹಾಕಾರ್ಯ ಮಾಡುತ್ತಾನೆ, ಫೈಲ್ಗಳ ಮೇಲೆ ಸಹಿ ಹಾಕುತ್ತಾನೆ.
ಆದರೆ ಪ್ರತಿ ಸಹಿಗೂ ಒಂದು ಇಂಧನ ಬೇಕು. ಆ ಇಂಧನ ಫೈಲ್ನೊಳಗೆ ಸುರಕ್ಷಿತವಾಗಿ ಮಡಚಿರಿಸಿರಬೇಕು. ಮಡಚಿಲ್ಲದಿದ್ದರೆ ಫೈಲ್ ಪರಿಶೀಲನೆಯಲ್ಲಿದೆ. ಮುಂದಿನ ವಾರ ಬನ್ನಿ. ಮುಂದಿನ ತಿಂಗಳು ಬನ್ನಿ. ಮುಂದಿನ ಸಂಸತ್ ಚುನಾವಣೆಯ ನಂತರ ಬನ್ನಿ. ಫೈಲ್ ಎಲ್ಲಿಯೂ ಚಲಿಸುವುದಿಲ್ಲ. ಚಲಿಸಬೇಕಾದರೆ ಚಕ್ರಗಳಿಗೆ ಎಣ್ಣೆ ಬೇಕು. ಮೈಸೂರು ಸಿಲ್ಕ್ ಸೀರೆಯ ಮಡಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಬರುವ ನೋಟು ಆ ಎಣ್ಣೆ. ನೋಟು ಬಿದ್ದ ಕೂಡಲೇ ಫೈಲ್ ಓಡುತ್ತದೆ. ಬೀಳದಿದ್ದರೆ ಫೈಲ್ ಧೂಳು ಹಿಡಿಯುತ್ತದೆ. ಇದು ಯಾವುದೇ ಪಠ್ಯಪುಸ್ತಕದಲ್ಲಿ ಇಲ್ಲದ, ಆದರೆ ಪ್ರತಿ ನಾಗರಿಕನಿಗೆ ಗೊತ್ತಿರುವ ಒಂದು ಮಹಾ ಸತ್ಯ.
ಇಂತಹ ಒಂದು ಪರಿಪೂರ್ಣ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ನಮ್ಮ ಪೂರ್ವಜರು ನಿರ್ಮಿಸಿ ಹೋಗಿದ್ದಾರೆ. ಬ್ರಿಟಿಷರು ಬಿಟ್ಟು ಹೋದ ಎಲ್ಲಾ ಒಳ್ಳೆಯದನ್ನು ನಾವು ಎಸೆದಿದ್ದೇವೆ. ಬಿಟ್ಟು ಹೋದ ಎಲ್ಲಾ ಕೆಟ್ಟದನ್ನು ಜತನವಾಗಿ ಸಂರಕ್ಷಿಸಿದ್ದೇವೆ. ಅದರ ಮೇಲೆ ನಮ್ಮದೇ ಆದ ಮೌಲ್ಯವರ್ಧನೆಯನ್ನೂ ಮಾಡಿದ್ದೇವೆ. ಈ ಸಂರಕ್ಷಣಾ ಕಾರ್ಯವನ್ನು ಯುನೆಸ್ಕೋ ಗಮನಿಸಬೇಕಿತ್ತು.
ಇಷ್ಟೆಲ್ಲ ಆದರೂ ನಾವು ಸುಶಿಕ್ಷಿತರು. ಅವಳಿ ಜಿಲ್ಲೆಗಳ ಪ್ರಜೆಗಳು. ಬ್ಯಾಂಕಿಂಗ್, ವೈದ್ಯಕೀಯ, ಸಾಫ್ಟ್ವೇರ್, ಗಲ್ಫ್ ರೆಮಿಟೆನ್ಸ್, ಎಲ್ಲದರಲ್ಲೂ ನಾವೇ ಮುಂದು. ಆದರೆ ರಸ್ತೆಯಲ್ಲಿ ನಡೆಯುವ ಸಂಸ್ಕಾರ, ಜೀಬ್ರಾ ಕ್ರಾಸಿಂಗ್ನಲ್ಲಿ ನಿಲ್ಲುವ ತಾಳ್ಮೆ, ಗೋಡೆಯ ಕೆಳಗೆ ಮೂತ್ರ ವಿಸರ್ಜನೆ ಮಾಡದಿರುವ ವಿವೇಕ, ಇಷ್ಟು ಮಾತ್ರ ಶಾಲೆಯಲ್ಲಿ ಕಲಿಸಿಲ್ಲ. ಬಹುಶಃ ಮುಂದಿನ ಶಿಕ್ಷಣ ನೀತಿಯಲ್ಲಿ ನಾಗರಿಕ ಪ್ರಜ್ಞೆ ಒಂದು ಪ್ರತ್ಯೇಕ ವಿಷಯವಾಗಿ ಬಂದರೆ, ಎಲ್ಲರೂ ಫೇಲ್.
ಅಲ್ಲಿಯವರೆಗೆ ಹಂಪ್ಗಳು ಬೆಳೆಯುತ್ತವೆ, ಬ್ಯಾರಿಕೇಡ್ಗಳು ಎತ್ತರಿಸುತ್ತವೆ, ಪಾದಚಾರಿಗಳು ಸಾಯುತ್ತಾರೆ, ಫೈಲ್ಗಳು ಧೂಳು ಹಿಡಿಯುತ್ತವೆ, ನೋಟುಗಳು ಮಡಚುತ್ತವೆ. ಇದೇ ನಮ್ಮ ಸುಶಿಕ್ಷಿತ ಅವಳಿ ಜಿಲ್ಲೆಗಳ ಮಹಾಭಾಗ್ಯ. ಕರಾವಳಿಯ ಹೆಮ್ಮೆ. ಬೇರೆ ಯಾವ ಜಿಲ್ಲೆಯಲ್ಲೂ ಇಂತಹ ಸಮಗ್ರ ಸಾಧನೆ ಸಿಗಲಾರದು.
